Blog

50/30/20 kuralı: maaşına göre bütçe nasıl yapılır?

22 Ekim 2026 · 2 dk okuma

Bütçe yapmanın en zor kısmı başlamaktır. Hangi harcamaya ne kadar ayıracağını bilmeden yazdığın rakamlar birkaç gün içinde anlamını yitirir. 50/30/20 kuralı bu yüzden popüler: geliri üç kovaya böler ve sana bir başlangıç noktası verir.

Kural ne diyor?

Elinize geçen net gelirin:

• %50’si ihtiyaçlara: kira, faturalar, market, ulaşım, sigorta, zorunlu borç ödemeleri.
• %30’u isteklere: dışarıda yemek, kıyafet, tatil, abonelikler, hobiler.
• %20’si birikime ve borç kapatmaya: acil durum fonu, yatırımlar, asgari ödemenin üstündeki borç ödemeleri.

Örnek: 40.000 TL net maaş

Ayın sonunda bu üç rakamla gerçek harcamalarını karşılaştırırsın. Fark nerede büyükse, değişiklik oradan başlar.

Türkiye’de oranlar neden tutmayabilir?

Büyük şehirlerde kira tek başına maaşın yarısına yaklaşabiliyor. Yüksek enflasyon dönemlerinde market ve fatura kalemleri de hızla büyüyor. Bu durumda ihtiyaçlar %60’ı, hatta %70’i bulabilir.

Bu, kuralın işe yaramadığı anlamına gelmez. Oranları kendi durumuna göre ayarla, ama birikim kovasını sıfıra indirme:

• İhtiyaçlar %60’ı geçiyorsa istekleri %25’e, birikimi %15’e çek.
• Birikim %10’un altına düşüyorsa önce sabit giderlere bak: kira, abonelikler, kredi taksitleri.
• Maaşın arttığında artışın en az yarısını birikime ekle. Böylece yaşam standardın yükselirken birikim oranın da büyür.

Kural nasıl uygulanır?

1. Net gelirini yaz. Maaş, kira geliri, ek işler. Düzensiz gelirlerde son altı ayın ortalamasını kullan.
2. Bir ay boyunca harcamalarını kaydet. Tahmin değil, gerçek rakam. Kart ekstreni içe aktarmak bunun en hızlı yolu.
3. Harcamaları üç kovaya ayır. Her kategoriyi bir kez “ihtiyaç” ya da “istek” olarak işaretlemen yeter.
4. Birikimi maaş günü ayır. Ay sonunda ne kalırsa onu biriktirmek yerine, maaş yattığı gün birikim hesabına aktar.
5. Ay sonunda karşılaştır ve bir şeyi değiştir. Her ay tek bir kalemi iyileştirmek, bütün bütçeyi bir anda değiştirmeye çalışmaktan daha kalıcıdır.

Borcun varsa

Kredi kartı borcu gibi yüksek faizli borçlar varken birikim yapmak çoğu zaman kârlı değildir; borcun faizi birikimin getirisinden hızlı büyür. Bu durumda %20’lik kovanın büyük kısmını borca yönlendir, küçük bir acil durum fonunu ise ayrı tut. Ayrıntılar için asgari ödeme tuzağı yazımıza bakabilirsin.

Kısaca

50/30/20 bir yasa değil, bir pusula. Oranları kendi hayatına göre ayarla; önemli olan her ay gelirinin bir kısmının gerçekten birikime gitmesi ve harcamalarının nereye aktığını bilmen.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.